Kultura

Zemlja raznovrsnosti: Ovo je 10 najneobičnijih nacionalnih manjina Balkana (FOTO)

Iza svih naroda koji su protutnjali kroz ove krajeve, ostalo je neverovtno etničko botgatstvo, a ovo su najneobičniji primeri

Objavljeno: 24.10.2016. 15:31h
Foto: Nemanja Pančić, Goranci
Balkan je od najdavnijih vremena bio raskrsnica Istoka i Zapada i na njemu su se sudarile brojne kulture. Iza svih naroda koji su protutnjali kroz ove krajeve, ostalo je neverovtno etničko botgatstvo. Mnogi ni ne znaju se različitih i neverovatnih etničkih grupa naziva Balkansko poluostrvo svojim domom.

Ovo su najneobičnije manjine Balkana:

Creative Commons, Mapa Balkana

1. Goranci

Goranci ili Gorani su etnička zajednica u Srbiji, vrlo slična Srbima u Sredskoj i Torbešima u zapadnoj Makedoniji. Naseljavaju region Gora, koji obuhvata opštinu Gora na krajnjem jugu Srbije, zatim deo Albanije i Republike Makedonije. Islamske su veroispovesti, a govore dijalektom poznatim kao goranski govor, odnosno srpskim jezikom (prizrensko-timočki dijalekt)

Radi se o kompaktnoj, specifičnoj zajednici koje je oformljena postepeno, dugotrajnim antropogeografsko-etnološkim procesom, čiju osnovu čini srednjovekovna pravoslavna srpsko-slovenska populacija, u simbiozi sa srodnim i drugim etnokulturnim starobalkanskim slojevima i orijentalnim uticajima, koji sa tradicionalnom kulturom i islamizacijom predstavljaju glavne komponente njene etnogeneze.

Osim slovenskih etnokulturalnih elemenata, vidljivi su vlaški, juručki i cincarski elementi i nadasve izgrađeni sasvim posebni goranski enticitet, koji je danas i te kako autentičan i prepoznatljiv. Nikada se nisu nacionalno odvajali od Srbije, bez obzira na posebnost koju im država Srbija još od Cara Dušana garantuje u srednjem veku, zatim kralj Petar I Oslobodilac i drugi.

Prema popisu stanovništva iz 2011. godine, u Srbiji (bez Kosova i Metohije) je živelo 7.767 Goranaca. Prema procenama Goranaca ukupno ima više od 60.000.

Nemanja Pančić, Goranci

2. Pomaci

Pomaci su etnička grupa Bugara islamske veroispovesti, čiji je maternji jezik bugarski, odnosno pomaški jezik kako ga nazivaju u Grčkoj i Turskoj. Pomaci su tokom Otomanske vladavine prešli u islam. Danas ih smatraju religijskom grupom Bugara, koja pretežno živi u jugozapadnoj Bugarskoj, kao i u severoistočnoj Grčkoj i Turskoj.

Etimološko značenje reči „pomak“ najverovatnije dolazi iz slovenske reči pomagači. Ovaj naziv najverovatnije potiče iz doba turske vladavine, gde su Pomaci označeni kao kolaborativna grupa.

U 20-om veku Pomaci su doživeli više talasa asimilacije i bugarizacije od strane bugarske državne uprave. Od 1905. godine u Bugarskoj se koristi naziv Pomaci. Tokom Balkanskih ratova 1912. i 1913. godine veliki deo Pomaka je primoravan da pređe u hrišćanstvo, što je delom nakon Bukureškog mira 1913. delom poništeno. Između 1938. i 1944. godine primoravani su da prihvate bugarska imena, što se takođe ponavljalo 1950-ih i 1970-ih godina.

Bugarska statistika ih ne iskazuje posebno. Većina Pomaka se na popisu u Bugarskoj identifikuje kao Bugari islamske veroispovesti. Na popisu 2001. godine 130.000 stanovnika se tako izjasnilo, pa su u Smoljanskoj oblasti bili većina.

Wikipedia, Pomaci

3. Janjevci

Janjevci su hrvatska etnička pod-grupa koja je ime dobila po Janjevu, naselju u kosovskoj opštini Lipljan. Potiču od trgovaca iz Dubrovnika koji su se u Janjevu naselili u 14. veku. Prvi put ih spominje papa Benedikt XI 1303. godine, kada je Janjevo navedeno kao sedište katoličke župe Svetog Nikole.

Zahvaljujući svojoj katoličkoj veri, Janjevci su, iako manjina na Kosovu, uspeli da očuvaju svoj identitet sve do modernog doba kada i službeno postaju deo hrvatskog etničkog korpusa. 

Egzodus Janjevaca s Kosova počinje s raspadom Jugoslavije, a posljednji talas iseljenja se odigrao nakon kosovskog rata. Nesigurnost, ali i siromaštvo su razlog što se iseljavanje nastavilo i posle okončanja sukoba. Od otprilike 8.000 Janjevaca koji su na Kosovu živeli 1991. godine, ostalo je samo nekoliko stotina.

Fonet/AP, Janjevci na misi u katoličkoj crkvi na KiM

4. Mijaci

Mijaci u Makedoniji su prema Cvijićevim etnološkim istraživanjima srpska etnička grupa, koja se danas u Makedoniji većim delom izjašnjava kao Makedonci, a manjim kao Srbi, a naseljava planinske predele Zapadne Makedonije. 

Veći deo stanovništva bavi se stočarstvom, ali postoji i veliko interesovanje za umetnost, posebno za duborez, slikarstvo, freskopis i muziku. Manastirski kompleks Sv. Jovan Bigorski ima duborez koji je unikatno urađen od strane mijačkih majstora. 

Najveća naselja su Lazaropolje, Gari, Bituše, Selce, Osoj i Sušica. Mijaci govore makedonski jezik, ali postoje i tvrdnje da su ranije stanovnici Garija govorili drugim jezikom. Danas su skoro svi pravoslavne veroispovesti. Jednom godišnje održava se svečanost pod imenom Galička svadba kada se skupljaju svi stanovnici ovih krajeva.

Druga slična etnička grupa sa područja Makedonije su Brsjaci.

Wikipedia, Mijaci u tradicionalnoj nošnji

5. Rusini

Rusini su istočnoslovenski narod, koji pretežno živi u zapadnoj Ukrajini, u pokrajini Zakarpatija, a ima ih ukupno oko 610.000. Delovi ovog naroda takođe žive i u Slovačkoj, Poljskoj, Rumuniji, Srbiji i Hrvatskoj. Njihov jezik spada u grupu istočnoslovenskih jezika. Rusine neki smatraju posebnim narodom, dok ih drugi smatraju delom ukrajinskog naroda.

Pored ovog imena, Rusini se u istorijskim dokumentima pominju i pod imenima Ruteni i Malorusi. Na teritoriji na kojoj danas žive Rusini (Ruteni) su se naselili negde sredinom 13. veka, premda postoji mišljenje da su ih Ugari već zatekli tamo.

Balkanski Rusini nazivaju se Panonski Rusini i pretežno žive u Srbiji (srpskoj pokrajini Vojvodini) i manjim delom u istočnoj Hrvatskoj.

Wikipedia, Rusini

Nastavak članka na sledećoj strani...

KliknitePrevucite za sledeću vest

Pratite nas na Facebooku
Povezane vesti
Nemanja Pančić, GoranciMagazin

NEWSWEEK PREDSTAVLJA Seljak je branio grudu, ćerko! Zašto se Vladimir Vukosavljević preganja sa mnogima u požarevačkoj Burjan mali

Nemanja Pančić, GoranciSrbija

MINISTARSTVO ODBRANE: Preko 20.000 migranata zaustavljeno u pokušaju da uđu u Srbiju

Nemanja Pančić, GoranciSrbija

AMERIČKI EKSPERT ZA BALKAN: Vučićeva politika nesvrstanosti ne odgovara današnjem svetu

Nemanja Pančić, GoranciSvet

​MAKRON UVIDEO PROBLEM: Francuska pokrenula inicijativu za bolju kontrolu oružja i municije na Balkanu

Ostale vesti iz rubrike Kultura
Inicijalizacija u toku...

PRATITE NAS