Istorija

MIT, UMETNOST ILI ISTORIJA: Evo da li je Rimsko carstvo zaista proganjalo hrišćane i "bacalo ih lavovima"

Dva glavna pitanja o poziciji hrišćana u pre-konstantinovoj eri jesu konzistentnost imperijalne politike progona i vrste kazni su sprovođene nad optuženim hrišćanima

Objavljeno: 30.03.2017. 14:54h
Foto: Vikipedija, Hrišćani osuđeni na smrt
Kako piše Hejnrih Sjenkjevič u romanu "Quo Vadis", krajem 19. veka slika preplašenih hrišćana sklupčanih u areni koji čekaju sigurnu smrt dok lavovi vrebaju oko njih, definisana je kao simbol rimskog verskog progona i tema mnogih poznatih slika.

Godine 1951. "Quo Vadis" je ekranizovan, a rezultat je bila holivudska verzija, s Piterom Justinovim i Deborom Ker u glavnim ulogama, koja nije predtavljala mnogo više od tipičnog jezivog scenarija privlačnog popularnoj kulturi.
 
ČITAJTE ŠTAMPANO IZDANJE NA NOVINARNICA.NET - 1,33 EUR ili 160 RSD

Opšte prihvaćeno stanovište moderne istoriografije o odnosima između Rimskog carstva i Hrišćana pre Konstantina, zasniva se na činjenici da je samo određeni broj careva, među kojima su Neron i Marko Aurelije, insistirao na sprovođenju verskih progona.

Dva glavna pitanja o poziciji hrišćana u pre-konstantinovoj eri jesu konzistentnost imperijalne politike progona i vrste kazni su sprovođene nad optuženim hrišćanima.
 
ULOGA IMPERATORA

Mit o progonima vuče korene iz dva dela napisana početkom četvrtog veka - Laktancijevog "O smrti progonitelja" i "Istorije crkve" Jevsevija Pamfila

Ovi autori su živeli u vreme vladavine Konstantina, prvog hrišćanskog cara, pa je logično da u njihovim delima, mučenja i pogubljenja hrišćana budu prikazana kao obeležje epohe paganskih careva koji su vladali carstvom pre nego što je hrišćanstvo postalo zvanična religija. Istorijski dokazi, nasuprot pisanim izvorima, svedoče u korist teze da je progon nad hrišćanima u prva tri veka nove ere bio proizvoljno sprovođen od pojedinh moćnika, interesnih i oružanih grupa, a ne organizovan i naređen od strane imperijalne vlasti.

Car Neron smatra se prvim progoniteljem hrišćana, što je takođe zasluga Laktancija, koji je zabeležio kako je posle velikog požara u Rimu 64. godine, kada su gradom počele da kruže glasine kako je car naredio podmetanje požara, Neron je okrivio hrišćane i tako preusmerio bes plebejaca sa sebe na ovu versku manjinu.

Wikipedia, Henrik Sjemiradski: Hrišćani pred carem Neronom

Prema rečima rimskog istoričara Tacita, hrišćanstvo je kao "štetno sujeverje" i samim hrišćanima je dalo degradirano i prljavo oličje. Međutim, nijedan antički pisac ne ukazuje na to da su hrišćani proganjani zbog same vere. Oni su optuženi da su izazvali požar i tako počinili veliko krivično delo. Kako je Rim od rođenja Rimske republike u 6. veku pre nove ere suštinski bio "pravna država", koliko su tadašnji uslovi omogućavali, optuženi hrišćani bili su podvrgnuti sudskom procesu kao i bilo koji drugi (ne)građani rimske države, u zavisnosti od njihovog pravnog statusa.

Nepopularnost Rimljana prema hrišćanima je svakako postojala i jasno je ovekovečena u prepisci između Plinija Mlađeg, guvernera Bitinije (današnji sever Turske) i cara Trajana. Početkom drugog veka nove ere, Plinije je javio da stanovnici njegove provincije sami dostavljaju carskim predstavnicima informacije o hrišćanima koji se odriču njega kao cara zarad Hrista. Trajan je odgovorio na sledeći način: "Oni nikako ne treba da budu gonjeni, ali ako su osuđeni i krivi, moraju biti kažnjeni."

U slučaju kada su hrišćani dobrovoljno prinosili žrtvu rimskim bogovima, po pravilu su imali zagarantovano pomilovanje od cara. Trajanovo pismo na izrazito jasan način oslikava rimsku državnu politiku prema hrišćanima, koja je funkcionisala na nekoj vrsti principa "ništa ne pitam, ništa ne pričam".

Wikipedia, Rimska freska: Banket

Međutim, to nije zaustavilo napade provincijalaca koji su se osećali "nelagodno" ili ugroženo od strane hrišćana u svojim zajednicama. Za razliku od prestonice koju je karakterisala pragmatična politička elita, koja većinski i nije zaista verovala u rimski Panteon kao takav već mu je više pristupala kao društvenoj dužnosti i činu kojim se odaje počast precima i veličini rimske države, ljudi onog vremena koji su živeli na obodima carstva, plašili su se da će prisustvo jednobožaca na njih navući gnev bogova, odnosno da će ih pogoditi glad, suša, bolest ili neka slična pošast.

To se može videti u slučaju Polikarpa iz Smirne kojeg je praktično osudilo lokalno stanovništvo. Naime, Polikarp koji je stalno bio izložen napadima svojuh sugrađana, izveden je predsud i osuđn na smrt. Zbog njegovog slučaja, jedini car filozof u rimskoj istoriji Marko Aurelije, zaradio je etiketu progonitelja hrišćana, uprkos tome što je cela stvar izvedena u lokalnoj režiji.

Prvobitna inicijativa da se kazne hrišćani nije uopšte došla od careva, već odozdo. U slučaju Polikarpa koji je spaljen živ, zapisano je kako se pričalo da su ljudi iz Smirne entuzijastično dodavali drva na njegovu lomaču. To je bila, najblaže rečeno, egzekucija od strane besne rulje.

Wikipedia, Henrik Sjemiradski: Hrišćani na lomačama pred carem Neronom

Ne samo Lavovi...

Kazne za hrišćane koji su odbijali da se odreknu svoje vere i prinesu žrtvu rimskim bogovima, varirale su od slučaja do slučaja. U prva dva veka, hrišćani koji su bili punopravni rimski građani, među njima je bio i apostol Pavle, pogubljeni su uglavnom odsecanjem glave - što je za stare Rimljane predstavljalo brz i milostiv kraj.

Krajem drugog veka međutim, odsecanje glave postalo je privilegija na koju su samo najznačajniji građani imali pravo. "Manje vrednoj vrsti", odnosno pre svih plebejcima, kao što je poznato, sledovale su mnogo surovije kazne. Među njima su raspeće, spaljivanje i bacanje zverima u areni. 

Osude na napad životinja predstavljale su najtežu moguću kaznu. U tim okolnostima ljudi su slati u arenu - oči u oči sa krvoločnim divljim životinjama, poput leoparda, divljih svinja i naravno lavova - sa kojima većina nije imala šanse da se izbori za život.

Istoriografska tradicija na koju su se nastavili hrišćanski hroničari, direktan je produžetak rimske istoriografije i oponaša je u mnogim uslovno rečeno "propagandnim trikovima" kojima se služi. Tako je, na velikom broju careva koji su po narudžbini njihovih naslednika u spisima opisani kao ludi, devijantni i slično, kako bi se se jedne strane diskreditovao njihov, a sa druge učvrstio svoj legitimitet, hrišćanski autori na isti način oštricu svog pera usmerili na pred-hrišćansku epohu i vladare i paganskog Rimskog carstva. 

 
PRATITE NEWSWEEK I NA TVITERU
 

(Newsweek.rs)
 

KliknitePrevucite za sledeću vest

Pratite nas na Facebooku
Povezane vesti
Vikipedija, Hrišćani osuđeni na smrtMagazin

NEWSWEEK PREDSTAVLJA Kultura sećanja i zaborava: Ručak u mrtvačnici

Vikipedija, Hrišćani osuđeni na smrtMagazin

NEWSWEEK INTERVJU Radina Vučetić: Cenzura je jača nego u Titovo vreme

Vikipedija, Hrišćani osuđeni na smrtMagazin

NEWSWEEK ISTRAŽUJE Nepoznate fotografije Ive Andrića: Nobelovac i padobran...

Vikipedija, Hrišćani osuđeni na smrtMagazin

NEWSWEEK O FENOMENU VAMPIRIZMA Tabu star hiljadu godina: Ne okreći se u mraku

Ostale vesti iz rubrike Kultura
Inicijalizacija u toku...

PRATITE NAS