Srbija

Na današnji dan: Karađorđe izabran za vođu ustanka protiv Turaka, Srbija dobila prvi ustav

Na današnji dan, 15. februara 1804. godine, na Sretenje, zbor uglednih Srba je u Orašcu kod Aranđelovca doneo odluku o dizanju ustanka protiv Turaka i za vožda izabrao Karađorđa

Objavljeno: 15.02.2016. 10:46h
Foto: Zbor istaknutih Srba u Orašcu, Foto: Wikipedia
Danas je veliki hrišćanski praznik Sretenje, koji se slavi u znak sećanja na susret Isusa Hrista i starca Simeona iz Jerusalima. Susret se zbio u jerusalimskom hramu gde je Bogorodica dovela malog Hrista. Starac je u njemu prepoznao obećanog Mesiju.

Na današnji dan, 15. februara 1804. godine, zbor uglednih Srba (najviđenijih ljudi sa teritorije Beogradskog pašaluka) je u Orašcu kod Aranđelovca (u Marićevića jaruzi) doneo odluku o dizanju ustanka protiv Turaka i za vožda izabrao Karađorđa

Sukobi Srba i Turaka izbili su posle seče knezova koju su naredile beogradske dahije da bi zastrašile srpski narod i njegove prvake. ​

Prvi srpski ustanak isprva je zahvatio krajeve zapadno od Kolubare, Šumadiju i Pomoravlje. Čitav Beogradski pašaluk oslobođen je 1807. ali je sudbinu ustanka odredio ishod Rusko-turskog rata
Stevan Todorović: Smrt Hajduk Veljka (Prvi srpski ustanak), Foto: Wikipedia
Pošto su Rusija Osmansko carstvo potpisali mir u Bukureštu 1812. Turska je ugušila ustanak 1813. 

Sretenje (dan kada je došlo do izbora Karađorđa za vožda, ali i do usvajanja prvog ustava Srbije 1835. - Sretenjskog) danas je državni praznik Dan državnosti Srbije

1835 - Donet je prvi ustav Kneževine Srbije, poznat kao - Sretenjski. Po uzoru na francuski i belgijski ustav, tekst ustava izradio je Dimitrije Davidović, poznati novinar i nacionalni radnik.

Knjaz Miloš Obrenović je već u martu 1835. suspendovao ustav, iskoristivši negodovanje Austrije, Osmanskog carstva i Rusije. Velike sile smatrale su ga previše liberalnim, u poređenju sa ustavima evropskih zemalja tog vremena, on je to i bio, osim retkih izuzetaka poput Francuske i Belgije. 
Prva strana Sretenjskog ustava, Foto: Wikipedia
Ostali događaji na današnji dan:

1564 - Rođen je italijanski astronom, fizičar i matematičar Galileo Galilej, osnivač mehanike kao nauke (dinamike i kinematike). Hidrostatsku vagu pronašao je 1585. a 1589. formulisao je zakone slobodnog pada tela pod dejstvom sile teže i kretanja po kosoj ravni. Uveo je pojmove ubrzanja i inercije. Konstruisao je astronomski durbin, otkrio Orionovu maglinu, neravnine na Mesecu, četiri Jupiterova satelita (Io, Evropa, Ganimed i Kalisto), Venerine faze, pege na Suncu i konstatovao da je Mlečni Put ogroman skup zvezda. Zalažući se za heliocentrični sistem Nikole Kopernika i dokazujući da je geocentrični ptolomejski sistem zabluda, 1616. sukobio se sa rimokatoličkom crkvom. Sud inkvizicije prisilio ga je da se odrekne teze da se Zemlja okreće oko Sunca.

1710 - Rođen je francuski kralj Luj XV, koji je posle smrti pradede Luja XIV stupio na presto u petoj godini života i vladao do smrti 1774. Važio je za vladara koji se ponaša neodmereno, rasipnički, od njega navodno potiču reči "posle mene potop". Vodio je neuspešan Rat za austrijsko nasleđe i Sedmogodišnji rat posle kojeg je Francuska morala da Velikoj Britaniji prepusti Kanadu. Ukinuo je jezuitski rimokatolički red i konfiskovao im je imovinu (što se u tom periodu dogodilo u više evropskih zemalja).

1781 - Umro je nemački pisac, kritičar i teoretičar umetnosti Gothold Efraim Lesing, oduševljeni pristalica prosvetiteljstva, utemeljitelj savremene nemačke književnosti i estetike. Odlučujuće je doprineo oslobađanju nemačke drame od uticaja klasičnih i francuskih modela. Dela: drame "Mis Sara Sampson", "Emilija Galoti", "Mudri Natan", komedija "Mina od Barnhelma", kritike "Pisma o najnovijoj književnosti", "Hamburška dramaturgija", "Laokoon", polemička satira "Vaspitanje ljudskog roda", "Anti-Gece".

1942 - Umro je srpski kompozitor i dirigent Stanislav Binički, autor marša "Na Drinu", direktor Beogradske opere. Kompoziciju i solo pevanje studirao je u Minhenu, a po dolasku u Beograd osnovao je vojni orkestar. Sa Stevanom Mokranjcem i Kostom Manojlovićem osnovao je 1899. "Srpsku muzičku školu" koja sada nosi ime "Mokranjac". Ostala dela: prva srpska opera "Na uranku", horske pesme - zbirka "Seljančice", solo pesme, muzika za dramske komade, vojni marševi.
Stanislav Binički, Foto: Wikipedia
1942 - Japanske trupe su u Drugom svetskom ratu zauzele Singapur i zarobile 85.000 hiljada britanskih vojnika, nanevši Velikoj Britaniji najveći vojni poraz u istoriji. Veliko pomorsko uporište palo je zbog krupne strateške greške: britanska komanda je, računajući jedino na napad s mora, ostavila nezaštićeno zaleđe prema Malaji.

(Tanjug)
KliknitePrevucite za sledeću vest

Pratite nas na Facebooku
Povezane vesti
Zbor istaknutih Srba u Orašcu, Foto: WikipediaMagazin

NEWSWEEK INTERVJU Ljubiša Diković: Ja sam svoj čovek, ne plašim se smene

Zbor istaknutih Srba u Orašcu, Foto: WikipediaMagazin

NEWSWEEK PREDSTAVLJA Kultura sećanja i zaborava: Ručak u mrtvačnici

Zbor istaknutih Srba u Orašcu, Foto: WikipediaMagazin

NEWSWEEK PREDSTAVLJA Travestija u srpskoj umetnosti: Od podsmeha do razumevanja

Zbor istaknutih Srba u Orašcu, Foto: WikipediaMagazin

​NEWSWEEK PREDSTAVLJA Nebojša Ðukelić, jedan jedini Princ televizije

Ostale vesti iz rubrike Srbija
Inicijalizacija u toku...

PRATITE NAS